29 aug tm 10 okt 2009:  

Monique Bruin

Fotografe/beeldend kunstenaar Monique Bruin opent de reeks en heeft gekozen voor de nieuwe plek van het centrum voor moderne kunst, KunstEyssen, in Overstad. Zij heeft een foto van het gebouw gemaakt en de bittere waarheid enigszins proberen te verzachten door middel van een fotomontage.
De realiteit blijft echter deprimerend.
,,Kunst is beleving'', zegt Bruin, de maker van deze foto. ,,En daarin speelt sfeer van het gebouw een heel belangrijke rol. Als je een nieuw theater als Cool van architect Soeters in Heerhugowaard betreedt, ervaar je die beleving. Dat is iets wat Alkmaar ten ene male mist. Dat geldt ook voor Het Stedelijk Museum, theater De Vest, en het hele Cultuurplein.
Overstad: veel reclameborden en noodgebouwen. Het is een tochtige meubelboulevard. Alles straalt een geweldig gebrek aan visie uit. Het lijkt wel alsof eerst een probleem moet worden opgelost en er dan pas een visie op wordt losgelaten. Alkmaar durf eens wat allure uit te stralen!'' Foto Monique Bruin.

Martijn Jansen

Deze week is het woord aan de Bergense schilder Martijn Jansen. Jansen maakt deel uit van de Voert-groep. Op een boerderij midden in de Bergense landerijen heeft een groep kunstenaars zich genesteld om te werken en te wonen. Het gezelschap bestaat uit zeven kunstenaars: Harold van Geeresteijn, Arnold Bakker, Rebecca Jansen, Jerome Bech, Gerard Weemhoff, Katja Hoogenboom en Martijn Jansen. Jansen neemt de kijker mee naar het Plein in Bergen, dat al controversieel was toen het werd ontworpen en nog steeds de tongen in het dorp losmaakt. De kunstschilder is in 1976 geboren in Bergen. In 1999 studeerde hij af aan de Hogeschool voor de Kunsten te Utrecht om na omzwervingen terug te keren in zijn geboorteplaats. Welvingen. Zijn werk kenmerkt zich door detail en uitgekiend kleurgebruik. Weelderige welvingen zijn een grote inspiratie bron voor de schilder, maar ook het alledaagse boeit, zoals een verfblik of een hond. Vaak ligt er voor de oplettende kijker een vleugje humor in zijn werk verscholen. Zijn lelijkste plek: Het Plein in Bergen ontworpen door Leendert van der Vlugt, die ook verantwoordelijk is voor de Rotterdamse Kuip. ,,Het is een schande dat dit karakteristieke dorp wordt ontsierd door deze lelijke, onvriendelijke, deprimerende plek. De horeca in de omgeving draagt ook niet echt bij aan de schoonheid. Bovendien voelt het bedreigend, 's avonds. Het is diep droevig dat het aangezicht van Bergen wordt gedomineerd door deze blokkendoos.''
Martijn Jansen, zijn werk en het Plein. Foto JJ Foto/Erna Faust

Chris Duinmeijer

De Alkmaarse beeldend kunstenaar Chris Duinmeijer verafschuwt de 'spuuglelijke plastic gevel' van Klercq Woonwereld.
,,Als ik in mijn geest de Noorderkade uit mijn jeugd reconstrueer zie ik wat industriële bedrijvigheid die soepel overging in weiland. Naast een bouwmaterialen- en kolenhandel was er de markante chocolade- en bonbonfabriek van Ringers. In de jaren tachtig werd Ringers ingepakt. Voor industrieel erfgoed hadden we toen nog geen oog. Net als de op leeftijd zijnde Connie Breukhoven kreeg de fabriek een facelift. Witte plastic beplating als de botox-lippen van Vanessa. De sjieke grande dame van de chocolade werd een pseudo jong wicht voor grootschalige meubeldetailhandel.
Spuuglelijk die plastic gevel, zeker naast de architectuur van de Noorder Arcade.
Maar er schijnt licht te gloren aan de horizon, men blijkt plannen te hebben voor restauratie. Want anders dan bij de rijk beboezemde zangeres, kan hier de ingreep ongedaan gemaakt worden. Fijn plan, hoor ik u zeggen. Nou laten we niet direct juichen. Bij nadere bestudering van de plannen lijkt het er op dat het herrezen erfgoed al snel weer aan het oog ontrokken kan gaan worden. Er lijkt wel angst voor ruimte te bestaan, wat is er mis met een ruimtelijke Noorderkade?
Wat wij allen nodig hebben, om dit soort misvattingen te beteugelen, zijn engelen. Niet die romantische vliegende onzijdige heiligen uit mijn katholieke jeugd, maar hoopvolle krachten die inzicht en verdieping schenken. Zoals dit flamboyante wezen hier op mijn schilderij uit de serie 'Nieuwe engelen en eigentijdse iconen'. Want wat onze samenleving nu aan lijkt te hangen zijn de goederen van de vergankelijkheid, met de bijbehorende angst voor stilte en ruimte. Maar goed, misschien is de huidige opgeklopte economische crisis wel het begin van veel moois.''
Duinmeijer is van huis uit graficus, maar bekeerde zich al snel tot de vrije schilderkunst. Hij werkt veel samen met Harold van Geerestein. Ze geven workshops voor particulieren en bedrijven en doen kunstprojecten zoals Het Laatste Avondmaal, het afscheid van de ondertussen gesloopte Don Boscokerk te Alkmaar.
Overpeinzingen bij een markante plek. Foto JJ Foto/Erna Faust

Harold van Geerestein

Harold van Geerestein is in de regio een van de toonaangevende kunstenaars. Hij was de geestelijk vader van Het Laatste Avondmaal, waarbij zijn kunstenaars-collectief met veel spektakel afscheid nam van de Alkmaarse Don Bosco kerk, vlak voor deze tegen de grond ging.
In Bergen was vorig jaar ook het 'Bam-vol' kunst aan de Landweg een begrip, waar de kunstenaars regelmatig open atelier hielden en het publiek kennis kwam maken met hun werk. Inmiddels is zijn collectief een begrip in de regio en is de groep uitgeweken naar een monumentale boerderij op De Voert, ook in Bergen, waar open ateliers zijn en exposities worden gehouden. In de toekomst wordt de boerderij een uitspanning, waar kan worden gegeten, gedronken en naar kunst kan worden gekeken.
In de rubriek Het Zoet en het Zuur, waarin een groep kunstenaars markante plekken zoekt in het regionale landschap, heeft de Alkmaarder/Bergenaar een bizarre locatie gevonden in de landerijen rond het dorp. Een lelijke puist in het lieflijke landschap. Zo vergroeid met het landschap dat het nauwelijks meer opvalt.
,,Ik kwam in 1980 in Alkmaar wonen en als fanatiek wielrenner maakte ik regelmatig rondjes in de regio. Dan stapte ik op mijn racefiets en ging een tochtje maken. Onwetend toerde ik richting Egmond aan Zee. Het waaide altijd hard. Sleurend en beukend fietste ik dan tegen de wind in. Plots zag ik in de verte wat grijze betonnen vormen in het landschap verrijzen. Hoe dichter ik er naar toe fietste, hoe lelijker het mooie vlakke land werd.''
,,Dan kneep ik in mijn remmen en bleef er aandachtig naar kijken, terwijl grazende paarden en wegvliegend vogels het landschapsbeeld completeerden. Dan gingen mijn gedachten aan de haal. Wie heeft verzonnen om dit hier te laten staan? Kan het niet weg? Het is foeilelijk. Tegelijkertijd is het een monument, een overblijfsel van een tijd die ik niet heb meegemaakt. Dan vroeg ik me af welke taferelen zich hier hebben afgespeeld. En nu, elke keer als ik er langs fiets met die wind in mijn gezicht, wordt dat grijze-betonnen-litteken-weefsel in het vlakke landschap mooier. Van lelijkheid.'' Harold van Geerestein, paard, bunker en zijn werk. Foto JJ Foto Erna Faust

Erik Prins

Het is een van de karakteristieke plekken van Bergen. De Ruïnekerk. Toeristen vinden het mooi en oude Bergenaren ook.
Kunstschilder Erik Prins niet. Of niet; het is wel mooi, maar zo statisch, onveranderlijk, conservatief. Zo verschrikkelijk uit het verleden. In de jaren vijftig heeft de entree een volstrekt misplaatste aanpassing gekregen. Iemand had bedacht dat een Zaans huisje wel zou passen bij het geschonden uiterlijk van het getormenteerde gebouw. Erik Prins noemt het een 'fietsenhok'. ,,Ik vind het prettig als ergens ambitie in zit en ik mis in Bergen de ambitie om iets van deze plek te maken. Met de Ruïnekerk wordt het verleden gekoesterd. Het is niet meer dan een historisch symbool dat langzaam afbrokkelt en erodeert met geen enkel streven om het mooier te maken, om het te gebruiken als kans voor een sprong in de toekomst.''
De Ruïnekerk in zijn huidige vorm is 'een gemiste kans'. Erik Prins ziet liever dat met de Ruïnekerk in Bergen een groots gebaar wordt gemaakt dan met Kranenburgh dat nu in beeld is als cultureel centrum van Bergen.
,,De Ruïnekerk ligt in het hart van het dorp en heeft alleen daardoor al een grote aantrekkingskracht. Maak bijvoorbeeld een prachtige overkapping van plexiglas, zoals bij het Concertgebouw. Er zijn volgens mij echt wel sponsors te vinden die daar geld in willen steken. Het vergroot de aantrekkingskracht enorm, als je de entree transparant maakt, met een mooi zicht op het interieur. Een mooie marmeren vloer, de beuken van de kerk. Bergen wil ook een theater en volgens mij ligt in de Ruïnekerk een geweldige kans om het dorp niet alleen regionaal, maar zelfs landelijk een dynamische uitstraling te geven.''
Erik Prins is professioneel kunstschilder sinds 1980. Zijn werk is alom gewaardeerd en is aangekocht door onder meer de gemeente Haarlem.
Een aantal van zijn schilderijen hangt in het Frans Hals Museum. Verder heeft hij geëxposeerd in onder meer het Teyler Museum.
Hij verzorgde in 2005 een tentoonstelling ter gelegenheid van het 25-jarig regeringsjubileum van Koningin Beatrix in de Tweede Kamer. Erik Prins, de Ruïnekerk en een van zijn werken uit de serie Secret Life. Foto JJ Foto Erna Faust

Annemarie Kuster

Het stadskantoor (hier gezien vanaf de overkant) is een plek voor burgers en ambtenaren, De burger vindt er de bureaucratie, maar hoe is het met de ambtenaren? Zijn ze afgestompt, verstrikt geraakt in regels of is er nog ruimte om te dromen over passie, talent en verlangen? 'Lekker luchtfietsen' meedrijven op de prachtige Hollandse wolken. De lange saaie muur van het stadskantoor schreeuwt om een artistieke toevoeging. Het zou al enorm opknappen als het hierbij gepubliceerde gedicht op de buitenkant te lezen zou zijn.
Voor het personeel zou het een leukere herkenbare plek worden, voor de passanten een publieke kunstvorm die je 'ergens' aan herinnert.
Dat geldt trouwens voor meer saaie muren in Alkmaar en omgeving, zelfs in Nederland.
In Australië en Duitsland heb ik daar prachtige voorbeelden van gezien. Ik stel voor dat kunstenaars een platvorm krijgen in de vorm van een muur voor kunstuiting, al dan niet actueel, en dat ze ervoor betaald krijgen. Zoveel communicatiemogelijkheden.
In mijn werk gaan kleur, woord en beeld hand in hand. In een min of meer figuratieve beleving laat ik ruimte en prikkel de toeschouwer, met communicatie als sleutelwoord. De foto is net op tijd gemaakt. Inmiddels is de voormalige brandweerkazerne gesloopt. Annemarie Kuster, het schilderij 'De zwarte waarheid', het gedicht en het Stadskantoor. Foto JJ Foto Erna Faust

Ron Moret

Hoe sterk is de eenzame fietser; het is een cliché. Maar in het voormalig agrarisch dorp Langedijk moet je wel heel sterk zijn om de pijn aan de ogen te verdragen. Kunstenaar Ron Moret vraag zich af waarom er geen gemeentelijke verordening bestaat tegen de fantasieloze lelijkheid van het bedrijventerrein. Hij (geboren in '57) noemt het handelsgebied Breekland tussen Schoorl en Langedijk consequent een industrieterrein. Maar industrie is er niet meer. Holland handelt alleen nog maar en daarom heeft elk dorp tegenwoordig zijn eigen handelsgebied, soms zelfs twee.
Vroeger waren dit uitgestrekte landerijen, waar koeien graasden en zomers de paardenbloemen het groene gras geel kleurden. Nu staan er grijze blokkendozen, door een anonieme architect getekend op een kladje op vrijdagmiddag. Bedrijventerreinen ademen haast uit en amechtig jagen op nieuwe klanten mag niet teveel kosten. Projectontwikkelaars verzinnen niets. Ze willen geld verdienen en dat is een stuk moeilijker met prestigieuze architectuur. Maar nu is er kredietcrisis en recessie en de te verhuren units staan leeg. Liepen er dan nog maar koeien of paarden, als de prairie van Noord-Holland uiteindelijk toch alleen maar ten prooi valt aan grondspeculanten die vervolgens de kantoren niet bezet krijgen. Dan nog maar liever een golfbaan.
Stoer
Moret houdt een pleidooi voor de kunst in de commercie. Ooit, in de jaren zestig van de vorige eeuw, vonden bedrijven het stoer om kunst te integreren in hun bedrijf. Werd ook van overheidswege gestimuleerd. De franje is wegbezuinigd, ten prooi gevallen aan het rendement. Maar kunst, zegt Moret, geeft een bedrijf allure, zoals het ook kleur geeft aan de samenleving. Als alles om geld gaat is de kleur van het dagelijkse bestaan zo grijs als een wolkenhemel in november.
De fiets heeft hij zelf ontwerpen, een geintje, een vingeroefening. Koedoe, het andere kunstwerk op deze foto, is al verkocht. Moret heeft een eigen stoere stijl, maakt stevige installaties van staal. Sculpturen die onder meer dierenkoppen verbeelden, of schatten uit de zee. De handen op de Ruïnekerk, een acht ton zwaar kunstwerk op een bedrijventerrein in Warmenhuizen en zijn installatie tijdens de manifestatie Het Laatste Avondmaal zijn enkele hoogtepunten uit zijn oeuvre. Het bedrijventerrein, kunst, fiets en Ron Moret (vlnr). Foto JJ Foto Erna Faust

Yfke de Fluiter

In Alkmaar waart een vreemde schimmel rond, die het speciaal voorzien heeft op nauwe straatjes en steegjes. Er verschijnen op de muren ronde licht bollende vlekken met een licht roze tot witte tint. Het begon in één steegje, maar al snel werd dit fenomeen ook op andere plekken waargenomen.
De oplossing voor deze ziekte is het isoleren van de steegjes door middel van hekken om de zieke muren te kunnen laten genezen. Zodra de schimmel is bestreden kunnen de hekken weer open.
De realiteit is anders; was het maar een schimmel! Het is kauwgom!
De gewoonte van mensen om kauwgom weg te gooien op straat is al lang bekend, maar het plakken ervan op muren is nog niet zo oud. Helaas lokt de aanwezigheid van een aantal stukken kauwgom op muren meer plaklustigen aan, waardoor de muren al snel bezaaid raken met uitgespuwde uitgekauwde stukjes. Durft men nog wel door de straatjes te lopen of te fietsen uit angst met deze vieze muren in contact te komen?
Amsterdam heeft als oplossing voor het in verval raken van steegjes gekozen voor het afsluiten ervan door middel van hekwerken. Aanwonenden en hulpdiensten hebben wel toegang tot de stegen. Mogelijk de oplossing voor bovengenoemd probleem in Alkmaar? Zeker als het daarbij ook nog eens de omgeving verfraait.
Het idee om van deze hekken kunstwerken te maken is afkomstig van Yfke de Fluiter.
De laatste paar jaren is zij bezig met vormen gebaseerd op tatoeages van Ibans, een koppensnellervolk uit Borneo. Zij hadden het idee, dat hoe meer tatoeages zij hadden, hoe beter zij werden gezien door de goden. Elke belangrijke gebeurtenis in hun leven werd gemarkeerd door een tatoeage, waardoor hun levensverhaal op hun lijf geschreven stond. Het kunstwerk in het hek in de Kauwgomsteeg is op een van deze tatoeages gebaseerd.
Yfke de Fluiter werkt sinds 2000 als kunstenaar in Alkmaar. Naast materialen als steen, hout en recentelijk polyester, werkt zij het liefst met metaal: koper, rvs en geoxideerd staal en dan liefst heel groot. Yfke de Fluiter. Foto JJFoto/Erna Faust

Rebecca Jansen

Onder het mom van 'vooruitgang' wordt Bergen in sneltreinvaart voortgestuwd in de vaart der volkeren. Het lommerrijke kunstdorp is geliefd bij de nieuwe rijken en ondergaat een transformatie waar niet iedereen even blij mee is. Het straatbeeld wordt steeds meer bepaald door dure auto's. Van Porsche Cayenne's tot Mercedessen, het dorpsbeeld door uitbundige nieuwbouw van extravagante villa's.
Kunstenares Rebecca Jansen gruwt van 'De Tuinen van Bergen.', een plan van 54 appartementen, verdeeld over vier stijlvolle gebouwen naar Toscaanse architectuur. De villa's heten Toscane, Castello, Florence en Siena. De villa staat boven op de oude tuin van de nonnen die jarenlang op Loudelsweg 38 woonden waar nu de Adriaan Roland Holstschool gevestigd is. De moestuinen van de school hebben plaatsgemaakt voor vreselijk wit grint. En als klap op de vuurpijl zijn vier vrijstaande huizen gebouwd die beschreven worden als 'Een typisch Bergens huis, nieuw in oude stijl'. (bron: funda.nl)
Toscane steekt juist verschrikkelijk af tegen het Bergense en is voor mij, Bergen en de wijk geen toegevoegde waarde. Het is zeker geen boegbeeld voor de Italiaanse sfeer. Sinds augustus werk ik op mijn ouderlijke school en mag ik dagelijks vanuit mijn lokaal en de docentenkamer genieten van het Toscaanse uitzicht. Vooral de Jerusalem stone die de buitenkant bedekt geeft mij eerder een opgesloten gevoel dan een van licht en zaligheid. Voor 500.000 tot 1.2 miljoen zou ik zelf lekker in Italië gaan wonen.
Geboren in Engeland (1981), is Jansen sinds haar twaalfde woonachtig in Nederland en heeft de opleiding aan de Academie voor Beeldende Vorming in Amsterdam in 2005 cum laude afgesloten. Haar beelden laten zich kenmerken door directheid, duidelijkheid. De sculpturen ontstaan organisch vanuit een boom, zij behoren toe aan de boom en omgekeerd. Zij zijn blijvend, geworteld in de mens en in de tijd. Door het gebruiken van kleur lijken zij te verwijzen naar de vroeg Italiaanse renaissance kunst zoals van Giotto, Piero della Francesca, Donatello.
Rebecca Jansen exposeert en werkt op De Voert
Beelden van Rebecca Jansen voor de Bergense Tuinen. Foto JJFoto/Erna Faust

Pauline Bakker

Pauline Bakker (Bergen 1966) is een van de toonaangevende kunstenaars in deze regio. Voor de rubriek De Groep van 9: Het Zoet en het Zuur heeft zij gekozen voor een plek die aanzet tot nadenken en ze raakt daarmee aan de essentie van de kunst. Met een voorliefde voor realistische en klassieke kunst begeeft zij zich op magisch-realistisch terrein en dat verklaart de keuze voor een bijzondere plek in de regio. Een desolate villa midden in het uitgestrekte weidelandschap rond Bergen.
,,Omdat ik vanuit mijn werk veel te maken heb met architectuur en het een grote rol speelt in de thema's die ik uitzoek voor mijn schilderijen, vind ik het leuk eens een andere kant te belichten. Het is niet moeilijk een gebouw of locatie te vinden, met lelijk als uitgangspunt en daar ongenoegen over te ventileren.
Je hoeft maar even de periferie van een doorsnee stad te bezoeken en vindt munitie voor talloze artikelen. Ook vele nieuwe woonwijken hebben helaas weinig organische structuur. Vroeger groeide een wijk; er werd wat aangebouwd hier en daar en het werd daardoor pluriform en interessant. In andere landen in Europa zoals bijvoorbeeld België en Engeland, zie je nog veel terug van wat wij hier in Nederland als 'rommelig' of zelfs 'lelijk' zouden beschouwen. ,,Voor deze aflevering heb ik iets uitgezocht dat, naar mijn mening, door zijn authenticiteit en eenvoud van een grote schoonheid is. Het betreft een woonhuis aan het Wiertdijkje, één van de mooiste en duurste locaties van Bergen. ,,Het huis staat er als laatste der Mohikanen, onverzettelijk en nog niet aangetast door de hoge eisen van deze tijd. Ik geniet van dergelijke rommelige, ietwat sleetse en eenvoudige bouw, temeer omdat deze schilderachtigheid in onze omgeving zo schaars wordt en omdat het op een plek staat waar je dit het minst verwacht nog tegen te komen. Elke centimeter grond wordt immers benut en als deze bewoners het huis verlaten zal er spoedig een groot huis op dezelfde plek staan wat onder architectuur is gebouwd. Natuurlijk zal de tuin, die momenteel nog op zeer minimalistische wijze vorm gegeven is, onder handen worden genomen door een tuinarchitect en plaats moeten maken voor fonteinen, veranda's en garages. Een monument zal het nooit worden, maar voor mij is deze bijzondere oorspronkelijke en onaangepaste plek dat wel. '' Pauline Bakker aan de Wiertdijk. Foto JJ Foto Erna Faust

Eelco Franz

We wijken uit. Naar Bergen aan Zee, samen met kunstenaar Eelco Franz, die deze aflevering van De Groep van Negen verzorgt (het zijn er inmiddels veel meer geworden, maar het wachten is nog op Rob Scholten. We gaan ermee door tot ook hij meedoet).
Eelco Franz (21 oktober 1984) woonde vanaf zijn geboorte tot zijn twintigste in Bergen aan Zee, maar is inmiddels verhuisd naar Amsterdam, waar hij de fotoacademie heeft gevolgd, met autonome fotografie als specialisatie.
Momenteel houdt hij atelier bij het oude Schuurmankeukens-gebouw in Alkmaar.
Hij vertelt zijn grieven over geboortedorp Bergen aan Zee, en de nieuwbouw in het Dal van Haasbroek.
,,Bergen aan Zee is een dorp op zich. Een dorp met een eigenzinnig karakter, waar mensen zich niet teveel met elkaar bemoeien, maar elkaar wel respecteren. Voor een dorp vrij uniek. Ook de natuurlijke omgeving van het dorp is uniek. De natuur overheerst en is niet te temmen. Iets dat mij de laatste jaren geïrriteerd heeft, is de laatste grote nieuwbouw in Bergen aan Zee. Ongeveer 10 jaar geleden is dat begonnen. Prachtige stukken duin zijn volgebouwd met architectuur waarbij je vraagtekens kunt zetten. Mensen konden een villa uitkiezen op een bepaald stukje grond. Er was geen ruimte voor eigen inbreng met betrekking tot architectuur of de grootte van de kavel. Dus: uw huis staat 100 meter verderop nog een keer, of is te groot voor het stukje grond waar het op staat. Leuk als je staat te douchen en tegelijkertijd televisie mee kunt kijken in de woonkamer van de buren. Ook wonderlijk is het idee van mooie tuinen en vijvers. Vooral als je in een dal woont dat achter de eerste duinenrij ligt. Is u dan nooit opgevallen dat iedereen helmgras en rozenbottels als tuin heeft en niemand een vijver? Ook wel opvallend is dat eigenlijk alle huizen achter de eerste duinenrij op hoger gelegen grond zijn gebouwd. Laat ik u een geheimpje verklappen, dat is allemaal niet zomaar gebeurd. Kortom; over de hele nieuwbouw is naar mijn idee slecht nagedacht. Maak er maar weer duinen van!''
http://www.eelcofranz.nl/
Eelco Franz, Bergen aan Zee, duinen, nieuwbouw en zijn werk. Foto JJ Foto Erna Faust

Patrick Bergsma

heerhugowaard - Kunstenaars komen niet alleen uit Bergen. Ook groeikern Heerhugowaard heeft talentvolle en zelfs al gearriveerde kunstenaars. Zoals Patrick Bergsma. Hij maakt beelden, schilderijen, grafiek en tegelpanelen, exposeerde in onder meer Australië, op de TEFAF, de Art Amsterdam en verkocht zijn werk aan vele instituten en instanties, waaronder Stedelijk Museum Alkmaar en Delft, KPN en ABN Amro.
Hij koos voor deze serie 't Waarderhout in Heerhugowaard.
,,Als kind speelde ik vaak in de polder: de uitgestrekte weilanden, de akkers met hun rechte prutslootjes waar we met onze polsstokken overheen sprongen, en de maïsvelden waarin we ons verstopten. Daar ligt nu 't Waarderhout. Ruim 20 jaar geleden ben ik in Amsterdam gaan wonen en toen ik na lange tijd weer terug was in Heerhugowaard stond op de plek van het maïsveld opeens dit 'bos' in wording. Hoewel de omgeving heel anders was, hoorde ik toch dezelfde vogels zingen en het recht toe recht aan van de polder herkende ik in de keurige rijtjes bomen en de sloten en paden die daar recht doorheen liepen. Ik dacht dat dit zo was gedaan om de bomen de kans te geven zich snel te ontwikkelen. Inmiddels hebben de bomen hoogte en woon ik alweer acht jaar in Heerhugowaard. Iedere dag fiets ik langs 't Waarderhout op weg van mijn huis naar mijn atelier bij de Artfarm aan de Rustenburgerweg. Ik vind het prachtig om te zien hoe op deze plek, binnen korte tijd, zoveel bomen zijn gegroeid. In de loop der tijd heeft de wind al voor wat natuurlijke disharmonie gezorgd. Staatsbosbeheer laat de omgewaaide en afgebroken bomen liggen, maar toch blijft het een soort bomenkwekerij.
,,Het lijkt mij zo mooi als het ritme van die nu zo hoge stakerige bomen wordt doorbroken door ruimte en variatie aan boomsoorten. Door meer licht en ruimte krijgt ook de lagere begroeiing de kans om beter te gedijen, zodat misschien zelfs hertjes de weg weer weten te vinden naar 't Waarderhout. Of ben ik nu teveel aan het wegdromen? Ik ben immers geen landschapsarchitect. Ik houd me bezig met beeldende kunst.'' Patrick Bergsma, zijn werk en februari in 't Waarderhout. Foto JJ Foto Erna Faust

Jerome Bech

Badplaatsen in de winter hebben iets treurigs. Het waait, regent, het is koud. De kraampjes staan anoniem dicht te zijn en te wachten op nieuwe vrolijkheid. Ooit bracht soulzanger Marvin Gaye een winter door in Oostende, de Belgische kustplaats. Leverde een prachtige documentaire op, maar wat een treurigheid. Zelden zo'n deprimerende film gezien, maar juist daarom wel indrukwekkend.
Had zich ook zo maar kunnen afspelen in Bergen aan Zee. Misschien waren de beelden dan nóg desolater geweest. In Oostende rijden nog trams en brengen daarmee nog enige dynamiek in de statische winter van een kustplaats.
In Bergen aan Zee rijden geen trams. Daar staan lelijke flats. Wie heeft zoiets bedacht? En waarom? Alleen uit winstbejag? Lage kosten, hoge inkomsten? En is dat dan niet crimineel? Het authentieke Bergen aan Zee is pittoresk en ligt rustiek te deinen in de dalen van de duinen. Maar is verdrongen achter wanstaltige flats, zonder uitzicht, want alleen de bovenste verdiepingen zullen de zee kunnen zien. Neem het oranje doek, waarmee de balkons zijn afgeschermd tegen inwaaiend zand.
Jerome Bech is kunstenaar en werkzaam in Bergen. Hij noemt het een flatgebouw met een Sovjet-uitstraling van vóór de Perestrojka-tijd. En Bergen aan Zee, zo zegt hij, moet ervoor waken geen tweede Zandvoort te worden.
Het kleine werk van hem op de voorgrond is onvoldoende om de gruwel te verdrijven. Tegen de grond die flats en laagbouw, met doorkijkjes naar het centrumpje. Dat zou hij graag zien. ,,Dan moeten ze daar de inkomsten van parkeerboetes maar voor gebruiken.''
Jerome Bech is professioneel schilder sinds 1996, en is sindsdien geheel selfsupporting. Heeft in de afgelopen 12 jaar diverse zeer succesvolle exposities gehad in binnen- en buitenland. Hij maakt grote doeken van acryl op linnen en objecten van alles wat los en vast zit. De combinatie van zijn werk en de daaraan verbonden titels brengen een glimlach teweeg.
Zoals: Twee kleine visjes zwommen in de zee, toen kwam er een haai en nu zijn het er nog maar twee.
Jerome Bech in Bergen aan Zee. Foto JJ Foto Erna Faust

Jan Gunneweg

Meubel-en objectenmaker Jan Gunneweg is een van de exposanten in de Kunststelling in Alkmaar. Daar vindt de expositie Kunst in Wonen plaats, een tentoonstelling van werken die zich bevinden op de grens van design en kunst. Met andere woorden mooie objecten, die een functie hebben anders dan de kunst op zich. Zoals een fiets van walnotenhout, of een rolstoel. Eigenlijk te mooi voor dagelijks nut, maar wel degelijk ontworpen en gemaakt om te gebruiken. ,,Ik vergelijk mijn werk eigenlijk met een sieraad voor een vrouw.'' Het object versterkt de persoonlijkheid van de bezitter.
Peter Winnen is in ieder geval óm. De volgende fiets van de oud-renner, tegenwoordig schrijver, is van hout. Hij heeft er vertrouwen in, omdat Gunneweg zegt: ,,Notenhout is een massieve houtsoort, die vooral ijzersterk is in de lengterichting en dus niet onderdoet voor een aluminium of carbon frame. Ook de gewicht/sterkte verhouding komt in de tabellen heel goed uit de verf.''
De walnoothouten fiets, om maar een voorbeeld te noemen, is een hybride, geen sportfiets, geen stadsfiets, maar iets er tussenin. Heeft schijfremmen en weegt slechts 12 kilo. Hij heeft er een stuk of vijf van verkocht.
Het spreekt voor zich dat een dergelijk object niet voor consumentenprijzen te koop is. Het is puur handwerk waar Gunneweg een maand mee bezig is.
Hij heeft zijn fiets in het kader van de rubriek de Groep van Negen neergezet op de Randweg in de buurt van Intratuin. Niet omdat het nu per sé zo'n lelijke plek is, want wegen zijn altíjd lelijk, maar vanwege zijn constante bron van irritatie. ,,Ik moet heel veel gebruik maken van de ring, maar ik word echt helemaal gestoord van die stoplichten en het gebrek aan een groene golf. Soms word je gewoon gedwongen om harder dan zeventig te rijden, als het volgende licht wilt halen. Daarom grijp ik deze gelegenheid maar aan om mijn onvrede te uiten. Bovendien is het volgens mij heel slecht voor het milieu, al dat afremmen en optrekken. En soms sta je 's avonds minutenlang te wachten voor een rood licht, terwijl de weg verder leeg is. Nogal een zinloze, lijdzame, tijd- en energieverspillende zaak lijkt mij.'' Jan Gunneberg langs de Ring: ,,Gek word je ervan, van al die rode stoplichten.'' Foto JJ Foto/Erna Faust

Tineke Hoogendam

 Het zou een decor voor een donkere en gewelddadige Hollywoodfilm kunnen zijn, vindt de Alkmaarse beeldend kunstenaar Tineke Hoogendam. De Karpertongarage met de ingang aan de Dijk. Vooral 's avonds onheilspellend en bedreigend. Komt ook door de mannelijke drukte, veroorzaakt door de aanwezigheid van de nog immer populaire Achterdam. Er hangt, in die betonnen parkeergarage een onheilspellende en grimmige sfeer, een 'lugubere plek', vindt de kunstenares. ,,Het lijkt een broedplaats voor duistere praktijken.'' Ondanks al die fleurige kleuren, waarmee het interieur van de Karperton zich in ieder geval onderscheidt van de gemiddelde parkeergarage.
Het is ook het huis van de heilige koe en laat daar nu het raakvlak liggen met het recente werk van Hoogendam, waarmee zij op het moment exposeert in boekhandel Feijn. In 2005 verbleef de Alkmaarse kunstenares enige tijd in Midden-Polen. Ze was daar in de gelegenheid wisenten te tekenen, die uitgezet zijn in het Poolse Nationale Oerbos. In het Pools heetten ze 'Zubry's'. Het zijn de nazaten van de uitgestorven Europese oerossen, eeuwenlang de grootste dieren in Europa. Haar reis inspireerde haar tot het creëren van een eerste serie ossen. ,,Eenmaal bezig, ben ik mij gaan verdiepen in de verschillende runderen en toeval of niet, er dienden zich vanzelf natuurfilms en krantenberichten aan. Zoals een prachtige film over muskusossen in Groenland of een verslag over de afschuwelijke Spaanse stierengevechten, of de gekte van Pamplona waar de arme dieren met doodsangst in hun ogen een uitweg door de smalle straatjes zoeken.'' zo zegt Tineke Hoogendam. Ook daarover is een serie tekeningen en beelden ontstaan. Ze zijn te zien tijdens de expositie 'Uruz'. Kleurrijke Karperton. Toch bij vlagen luguber en sinister. Foto JJ Foto/Erna Faust

Rob de Vries

In de serie De Groep van Negen, kunstenaars die de regio een warm hart toedragen, maar ook oog hebben voor de mindere fraaie plekken in deze omgeving, dit keer Rob de Vries, architect bij BRTA en kunstschilder. ,,Mijn schilderkunst heeft een duidelijk relatie met architectuur. Vooral het abstracte werk, waar de vormen zich op het platte vlak van het doek laten zien. Daarnaast maak ik ook schilderijen die van een reliëf zijn voorzien zodat de speling van het daglicht en schaduw belangrijker wordt dan een beeltenis. Deze doeken worden steeds ruimtelijker, misschien architectonisch. In dat spel met reflectie, schaduw en licht is goud een topmateriaal met zeer hoge reflectie en dus prachtig om te gebruiken.''
BRTA werkt in binnen en buitenland maar heeft de wortels in Alkmaar. ,,Dat maakt het extra leuk om te zoeken in de stad naar lelijke plekken. Ons bureau streeft ernaar om gebouwen in een moderne vorm te ontwerpen die heel secuur en als vanzelfsprekend worden ingepast in hun omgeving. Er zijn in Alkmaar verschillende controversiële plekken, zoals Doelenveld of Overstad, maar daar wordt aan gewerkt. Verder is de stad over het algemeen in orde, een mooie combinatie tussen nieuwe en oude architectuur.
,,Ik heb gekozen voor de Molenbuurt. Onderdeel van bebouwing langs de oorspronkelijke stadsranden. Vanuit het zuidoosten langs het Kwerenpad, via Achterom, Kennemerpark tot aan de Molen van Piet waarna het afbuigt in noordelijke richting en overgaat in het idyllische Clarissenbuurt, Geest, Kanisstraat na oversteken van Zevenhuizen wordt het Molenbuurt. Dit deel eindigt in niets. Heeft vooral 's avonds een onplezierige atmosfeer. Aan beide uiteinden gaat het mis met deze route om de stad. In het oosten start de route op de Vondelstraat met een overdekte parkeerplaats.
Terwijl de Molenbuurt een pracht plek zou kunnen zijn, is ook het Noordelijke eindpunt meer een aan- en afvoerweg. Een gebied met een enorme geschiedenis dat terug loopt tot Over de Geest in 1649, uitkijkend op het Kennemerpark zou juist een van de gouden stekken moeten zijn in de stad.'' Extase, Rob de Vries, zijn gouden schilderij en de gewraakte Molenbuurt. Foto JJ Foto Erna Faust

Katja Hoogeboom

Katja Hoogeboom uit Bergen is modeontwerpster van huis uit. Dat doet ze al zestien jaar, 'omdat het ontzettend leuk is.' Maar sinds tweeënhalf jaar is de beeldende kunst een grotere rol in haar leven gaan spelen. Ze trad voor het eerst naar buiten binnen het BAM-collectief aan de Landweg en sindsdien is haar ontwikkeling stormachtig geweest. Inmiddels maakt ze deel uit van het 'Voert-gezelschap'.
Katja Hoogeboom schildert vrouwen, omdat ze vrouwen 'beter begrijpt.' ,,Ik ben tenslotte zelf ook een vrouw en ik wil graag de emoties vertolken die ik herken.'' Dat zijn passie, hartstocht en gedrevenheid. ,,Die kun je in iedere blik opvangen en ik hoop dat de toeschouwer daarvan iets terug vindt in mijn werk.''
Ze maakt portretten die zich in een herkenbare stijl aan de kijker openbaren. Ze schildert niet in de letterlijke zin van het woord. De kwast gebruikt ze alleen 'om de koffie mee te roeren.', maar brengt met het palletmes de vormen, vaak gezichten, ogen of monden, op het doek tot leven. ,,Dan wordt mijn werk niet té tuttig of figuratief.'' De sprekende delen van het gezicht vergroot ze uit. ,,Ogen zijn de spiegels van de ziel, het is een cliché, ik weet het, maar het is ook zó waar. Monden ook.'' Volle, rode confronterende lippen, ogen met een intrigerende blik en wapperende wimpers.
Inmiddels begint een groter publiek kennis te nemen van haar werk.
Ze exposeert in de Kunststelling in Alkmaar, verkoopt goed, is zelfs in Roermond te zien.
Met weemoed denkt ze terug aan de BAM aan de Landweg en ze kan het maar moeilijk verkroppen dat het gebouw waar alles is begonnen tegen de vlakte is gegaan en het terrein nu nog steeds braak ligt, ten prooi gevallen aan projectontwikkeling.
Daarom is dat háár locatie voor deze rubriek, waarin de kunstenaar zijn of haar ongenoegen uit over een plaats in de regio. ,,We moesten er binnen een maand uit, terwijl we geen ander onderdak hadden.''
Het geluk bij het ongeluk was dat De Voert ervoor in de plaats is gekomen, waardoor alles toch nog op z'n pootjes terechtkwam. Katja Hoogeboom, het braakliggende terrein aan de Landweg en haar kunst.

Remy De Feyter

Tunneltjes in steden hebben iets 'unheimisch'. Dat is overal. In de buitenwijken zijn ze smerig, de muren vol graffiti, het stinkt er en het licht werkt niet of knippert onheilspellend. In de binnenstad valt het dan nog wel mee. Hoewel, glaskunstenaar Remy de Feyter vindt het oude tunneltje naar het perron eigenlijk ook 'best griezelig.' ,,Maar dat geldt inderdaad voor de meeste tunneltjes in een stad. Aanvankelijk had ik de Domus willen doen, maar dat was praktisch een beetje lastig.''
Want De Feyter maakt betrekkelijk kleine objecten, die tegenover het afzichtelijke winkelcentrum in de Alkmaarse binnenstad in het niet vallen.
Het tunneltje zou best wat mooier aangekleed kunnen worden. ,,Het hoeft niet de metro van Moskou te worden, maar in het buitenland weten ze wel raad met dit soort plekken. Ideaal voor kunst of voor commerciële uitingen.'' Probleem alleen is: wie gaat het doen. NS of de gemeente?
Het stationtunneltje is nu vooral kaal en steriel en daardoor geknipt voor het werk van de geboren en getogen Alkmaarder. Hij maakt glaskunst met neontechniek en dat is 'uniek in Nederland en zelfs Europa'. ,,Er bestaat wel veel neonkunst, maar nooit in combinatie met zogenaamd heet glas. Mijn objecten dienen ook geen enkel doel, anders dan esthetisch. Het is geen design, geen toegepaste kunst. Het staat helemaal op zich. Je kunt er bijvoorbeeld geen boek bij lezen. Het is ook een lastige techniek, die niet zo makkelijk is uit te voeren.''
De toepassing van edelgassen zoals neon, argon en krypton, al dan niet gemengd, zorgt voor een opwindend kleurenschouwspel. Waar het glas smal is wordt het licht fel; op de bredere gedeelten ontstaan juist tinten die geleidelijk in elkaar overlopen. De Feyter gebruikt een speciale transformator in plaats van elektroden, waarmee hij het plasma-effect bereikt. Net als bij kunstschilders of beeldhouwers, is het resultaat vaak voor hemzelf een verrassing.
De Feyter is geen 'zelf uitgeroepen kunstenaar' en volstrekt autodidact. Hij runt een eigen bedrijf, Ray of Light, waarbij hij voor bedrijven en particulieren neonverlichting ontwerpt. Tunnel, Remy de Feyter en zijn objecten. Foto JJ Foto/Erna Faust

Arnold Bakker

Een groot deel van de weidevogels zal worden verdreven, torens van vijftig meter hoogte in een landschappelijk gebied, drie jaar lang 365 dagen per jaar in bedrijf. Een nachtmerrie, vindt kunstenaar Arnold Bakker over de plannen om in Bergen Noord-Holland de grootste gasopslag en distributiegebied van Europa te vestigen. De bittere waarheid is bovendien dat het een gelopen koers is, dat alle democratische processen zijn verdreven met financiële motieven.
Geboren in Woerden belandde Bakker na tal van omzwervingen in Alkmaar, vooral om 'dicht bij Bergen' te zijn. Nu wordt het dorp aan alle kanten bedreigd. Door instanties die zich aan het blote oog onttrekken, of vanwege de volstrekt ondoorgrondelijke bureaucratie. Wie is verantwoordelijk voor deze plannen, waar kan de burger nog verhaal halen, welke middelen heeft hij nog om een trein die al op hoge snelheid is, tot staan te brengen? Vrijwel geen, beseft Bakker. ,,Maar ik voel het toch als mijn plicht als kunstenaar om een voetnoot te plaatsen bij maatschappelijke ontwikkelingen. Zelfs al helpt het niets.''
Onverschilligheid is geen optie. ,,Daar is al veel te veel van in de samenleving.'' Wellicht is die onverschilligheid een reactie op machteloosheid. Omdat er toch niets te veranderen is. ,,Ik denk dat men ook niet beseft wat de gevolgen kunnen zijn. Een bevriende geoloog wist mij te melden, dat de kans op aardbevingen, omdat het gebied op twee tektonische platen ligt, aanzienlijk wordt vergroot.''
In de omgeving van Bergen zijn in het verleden al lichte aardschokken waargenomen, die niet tot grote schade hebben geleid. In de nieuwe situatie zou dat wel eens kunnen veranderen.
Bakker is van huis uit edelsmid, maar heeft zich ontwikkeld tot conceptueel kunstenaar. Het werk op de foto heet 'de jacht is leuker dan de prooi.' Het bed als metafoor voor het leven. ,,Conceptie en dood vinden doorgaans plaats in bed.''
De speer is ooit bedacht als jachtwapen, om dieren mee te doden, maar is in de moderne samenleving verworden tot een sportartikel, hetgeen symbolisch is voor de menselijke ontwikkeling. Arnold Bakker, de gasopslag, de speer en de spiraal in het kunstwerk Speeral, oftewel, de jacht is leuker dan de prooi. Foto JJ Foto Erna Faust.

Nawoord

Dit is het! De Rubriek De Groep van Negen is klaar. Afgelopen! Uiteindelijk heeft een groep van negentien kunstenaars meegewerkt aan een rubriek, die was begonnen om met de winterstop te eindigen, maar zich zo goed ontwikkelde dat we het hele culturele seizoen hebben vol gemaakt. Het leverde een staalkaart op van wat er aan beeldende kunst allemaal gebeurt in de regio Groot Alkmaar. Maar dat niet alleen; de kunst werd in een maatschappelijke context geplaatst. We lieten de kunstenaar los op de regio, waarbij zij een locatie mochten uitzoeken die op z'n zachtst gezegd voor verbetering vatbaar is. Of misschien een betere bestemming verdiende.
Zo trok Erik Prins naar de Ruïnekerk en nam daarmee onbewust, of misschien wel bewust, stelling tegen de plannen van de gemeente Bergen voor een Museaal Centrum.
Beeldend vormgever Arnold Bakker, die de serie beëindigde, maakte zich zorgen over de gevolgen van de gasopslag voor het nu nog zo schilderachtige landschap van kunstdorp Bergen.
Maar zo kwamen veel controversiële plekken langs. Van de kauwgomsteeg in het centrum van Alkmaar tot de groene golf op de randweg, van de nieuwbouw in de duinen van Egmond aan Zee tot de flat op de boulevard.
Moniqué Bruin gaf het startschot voor de serie, met een knappe fotobewerking van het nieuwe onderkomen van KunstEyssen in Overstad. Daarna werden de foto's gemaakt door Erna Faust van fotobureau JJ Jong, waardoor een eenheid ontstond in vorm en inhoud. Vreemd genoeg meden de kunstenaars de extremen, zoals de Domus in Alkmaar, de blinde muur aan de Randweg, of hotel Marijke in het centrum van Bergen. Misschien is zijn er wel genoeg 'lelijke' - tussen aanhalingstekens, want altijd subjectief - plekken om nog een seizoen te vullen.